|
A
C H T E R G R O N D
Verkiezingen:
singles, het laatste zwarte gat?
olgens
de gezaghebbende rekenmeester, Prof. Jan Latte van het CBS, wordt
de alleenstaande de nieuwe hoeksteen van de samenleving. Het aantal
singles in Nederland blijft maar stijgen, en ook het feit dat steeds
meer mensen er juist voor kiezen om 'alleen te blijven', zorgt dat
deze ontwikkeling nagenoeg stormkracht heeft. Maar waarom doen politieke
partijen dan zo hun best om de beste gezinspartij te zijn? Is het
roepen van enkele singlezaken electoraal niet wat handiger?
|
"Van
de gezinspolitiek van het CDA is niet meer over dan wat paternalistische
meningen over vrouwen die niet buitenshuis mogen werken"
Met die aanval op de gezinspolitiek van het CDA probeert de PvdA
stemmen binnen te hengelen. Geen kritiek op het dogmatische karakter
van het thema 'gezin en politiek', maar juist in een poging de
christelijke partij daarin voorbij te streven.
Singletussenfase
En dat terwijl juist deze maand het CBS onthutsende mededelingen
doet over de demografie van Nederland. Prof. Jan Latten signaleert
in Trouw een heuse ontwikkeling waarin de alleenstaande de hoeksteen
van de samenleving wordt: "Mensen binden zich bovendien minder
snel dan vroeger en beginnen later een gezin. De single-tussenfase
wordt daarmee langer."
De cijfers over die singletussenfase zijn ronduit eenduidig: In
2005 waren er 3,3 miljoen personen van 18 tot en met 62 die alleen
woonden. Van de vrouwen die alleen woonden had slechts ongeveer
28% een vaste relatie tegen 24% van de mannen. Dat betekent dat
ongeveer driekwart van de mensen die 'zonder partner wonend' staan
genoteerd - 3,3 miljoen - ook daadwerkelijk geen relatie hebben.
Meer dan 800.000 singles van 18 tot en met 62 zijn ten allen tijde
echt actief op zoek naar een relatie.
Man
is de vrouw beu
Daarnaast, zo geeft Latten aan, zijn er steeds meer mensen die
het eigenlijk wel gehad hebben met een relatie. Die neiging is
bij vrouwen zelfs zo sterk gegroeid dat het AD op Valentijnsdag
kopte:
"Vrouw is de man beu". Nu is dat lichtelijk overdreven
met 400.000 actief relatiezoekende vrouwen, maar het feit dat
met name vrouwen die gehuwd zijn geweest steeds vaker genoeg hebben
aan henzelf en de kinderen is een opvallende trend.
We citeren
het CBS die een merkwaardige tegenstelling: "Mannen die ooit
gehuwd zijn geweest, hebben of willen vaker een vaste relatie
dan vrouwen die gehuwd zijn geweest. Deze vrouwen willen bijna
twee keer zo vaak definitief geen vaste relatie als mannen. Voor
degenen die nooit getrouwd zijn geweest, geldt het tegenovergestelde:
ongehuwde vrouwen hebben vaker een vaste relatie dan ongehuwde
mannen. Ongehuwde mannen willen bovendien vaker definitief geen
vaste relatie dan ongehuwde vrouwen."
Dat geeft een beetje een vertekend beeld. Uit de cijfers blijkt
bijvoorbeeld dat, of vrouwen nu ooit gehuwd zijn geweest, zo'n
beetje eenderde van de vrouwen van 48 tot en met 62 geen relatie
meer wil, tussen de 35 en de 44 is dat aantal 15%, en van 25 tot
en met 34 6%.
De
politieke consequenties
Wat zijn nu de consequenties van deze cijferbrij? Wat moeten we
daar op 7 maart mee? Één ding is duidelijk: mensen
die geen deel uitmaken van de traditioneel gezinsvorm, een vader
en een moeder en 2,4 kind, dat zijn een heleboel Nederlanders.
En het worden er gezien de trends in rap tempo meer. Met deze
wetenschap op de achtergrond blijft het een vreemde zaak dat politieke
partijen blijven strijden om trofee 'gezinspartij van het jaar'.
Immers wie vertegenwoordigd die talrijke alleenstaanden?
Sharon
Dijksma, kamerlid en vice-fractievoorzitter van de PvdA, kan die
gedachte goed volgen: "Gezinspolitiek is momenteel een hot
issue. Daarbij raken alleenstaanden vaak op de achtergrond. En
daarmee wordt de kloof tussen voor wie we beleid maken en wie
er deel van Nederland uitmaken groter. Ik erken dat dat gebeurt,
dat is een terechte kritiek. Maar we proberen concrete problemen
aan te pakken: wie voor de jeugd zorgt doet een investering in
het land. Ik wil wel benadrukken dat als de PvdA het over gezinsbeleid
heeft we ook de alleenstaande ouders bedoelen; het maakt ons niet
uit hoeveel ouders een kind heeft. We verwijten het CDA dan ook
dat hun definitie van familie wel erg ouderwets is, inmiddels
leven mensen in allerlei gezinsverbanden en daar moeten we dan
ook van uitgaan."
Op
de vraag waarom Wouter Bos dan niet eens roept dat zij dé
partij zijn voor alleenstaanden, moet Dijksma lachen: "Ik
zal het op de interne agenda zetten. Maar op de eerste plaats
betekenen we zeker wel wat voor alleenstaanden, we hebben gezorgd
dat alleenstaande ouders in de WAO meer kunnen bijverdienen, dat
er meer plaats komt voor alleenstaande starters op de woningmarkt
en we staan achter de individualisering van het fiscale en zorgstelsel:
weg met het kostwinnersbeginsel.
|
|
In het onderzoek
van MVlife kun je wat meer lezen over de politieke voorkeuren
van de MVlifelezers. Daarnaast antwoord op de vragen: stemmen
singles sneller op een single? Wat zijn de belangrijkste
singlesitems, missen alleenstaande herkenbare singles in
de politiek en voelen zij zich genegeerd? In de schoot van
het Cisa ontstaat een politieke partij die op wil komen
voor de belangen van alleenstaanden. Die merkt op: "De nieuwe
zorgverzekering die op 1 januari 2006 moet ingaan, doet
de deur dicht. Een verzekering voor ziekterisico's wordt
ingericht als een inkomensregeling, waardoor alleenstaanden
voor dezelfde diensten veel meer moeten betalen dan niet-alleenstaanden.
De verhouding tussen gelopen risico's en de hoogte van de
premies is volkomen zoek. Deze regeling laat zien wat alleenstaanden
nog te wachten staat als zij nu geen actie ondernemen."
Geïnteresseerden worden aangemoedigd zich aan te melden.
Lees
verder op de site van het Cisa.
|
Maar
er zou nog meer gebeuren als singles onderling minder verdeeld
zouden zijn, als ze meer pressie zouden kunnen uitoefenen op de
politiek. Gezinnen hebben de machtige Gezinsraad." Gevraagd
naar de positie van het CISA noemt Dijksma die "niet erg
zichtbaar".
Singles,
het zwarte gat
In de woorden van Dijksma hebben singles geen concrete problemen,
zijn een verdeelde groep zonder pressiemiddelen. Daarmee slaat
zij nu de spijker op de kop, daarin schuilt nu juist de tragiek
van de politiek grootste genegeerde groep in Nederland. Voor ouderen,
voor allochtonen, voor vrouwen, voor kinderen en voor boeren,
allemaal hebben zij hun eigen beleid in Den Haag. Singles krijgen
jaarlijks drie kleine vermeldingen in de notulen van de Tweede
Kamer. Dat verschil kent zijn oorzaak in allebei de kampen. Allereerst
is het zo dat singles inderdaad geen organisatiegraad kennen en
in Den Haag worden mensen die juist niks vragen overgeslagen.
Maar dat is slechts de helft van het verhaal. Immers, als er 3,3
miljoen stemmen te winnen zijn, komen politici over het algemeen
best in actie. Maar als je de moeizame verhouding tussen politiek,
recht en alleenstaanden kent kun je tot geen enkele andere conclusie
komen dan dat politici de nieuwe demografie van Nederland nog
maar moeilijk kunnen behappen. Zij leven electoraal nog in de
tijd dat oude vrijsters aan een man geholpen moesten worden, dat
alleenstaande vaders een vreemde uitzondering zijn (het zijn er
inmiddels 100.000), een scheiding een pijnlijke rariteit en dat
jongetjes en meisjes maar heel eventjes in hun studietijd alleen
wonen.
Dat de realiteit van Nederland volgens de cijfers inmiddels heel
anders is, is simpelweg nog niet tot de kaders van de gevestigde
partijen doorgedrongen. Banaal, maar waar. Het is dan ook niet
vreemd dat er inmiddels enkele pogingen zijn ondernemen om een
singlespartij te starten, zoals die momenteel uit de geledingen
van het Cisa ontstaat. Immers uit het MVlife onderzoek blijkt
dat bijna 40% van de singles zich politiek genegeerd voelen.
Hoe
te stemmen?
Uiteraard zijn partijprogramma's een algemeen beeld van de werkelijkheid
die partijen voor ogen houden. En er is meer dan de singlesbril:
ook een visie op natuur, economie, het koningshuis of religie
kan een uitstekend argument zijn het vlakje rood te kleuren. Maar
misschien is het helemaal niet zo onverstandig om, zeker als je
van plan bent de komende jaren alleen te blijven wonen, met een
scheef oog eens te kijken naar het alleenstaandenbeleid. Is een
partij voor het bouwen van betaalbare woningen, ook voor een alleenstaande?
Maakt een lokale partij werk van een geïndividualiseerde
afvalstoffenheffing, zodat vervuilers ook daadwerkelijk betalen?
Als singles in verkiezingstijd ook eens durven te vragen, zullen
ze de volgende keer simpelweg minder vaak worden overgeslagen.
|
|