inds medio 1984 verlagen de opeenvolgende kabinetten onopvallend de bijstandsnorm voor alleenstaanden. Openlijke verlaging zou politieke en maatschappelijke weerstand kunnen oproepen. Het is al eerder geprobeerd, maar daar heeft CISA een stokje voor kunnen steken.
Formeel hebben alleenstaande recht op 70 procent van het bijstandsbedrag dat samenwonenden krijgen. De reden is dat de vaste lasten van wonen en dergelijke voor alleenstaanden niet 50 procent van de vaste lasten voor samenwonenden bedragen, maar vrijwel evenveel. Daarom krijgen zij niet de helft, 50 procent, van het bijstandsbedrag voor samenwonenden, maar daarbovenop een toeslag van 20 procent.
Al vele jaren blijkt overigens die zogenoemde 70-procentsnorm te laag. De norm is in 1963 al te laag vastgesteld. De SER had toen geadviseerd het percentage op 75 procent te stellen. Sindsdien zijn de vaste lasten voor alleenstaanden niet gestegen met de helft van die voor samenwonenden, maar doorgaans evenveel. De overheid knabbelt geleidelijk steeds verder aan de, reeds te lage, norm via andere regelingen. Dan valt het niet op.
Huurtoeslag ook verlaagd
Medio 1984 werd de huursubsidie, nu huurtoeslag geheten, voor alleenstaanden drastisch verlaagd door invoering van een alleenstaandentabel voor inkomens boven het niveau van de bijstand. Op bijstandsniveau moeten alleenstaanden, in verhouding tot hun uitkering, altijd al meer zelf aan huur besteden voordat zij in aanmerking komen voor huursubsidie. De bijstandsuitkering voor alleenstaanden is 342,70 euro per maand lager dan voor samenwonenden. Toch moeten zij een even hoge huur, van 178,54 euro per maand, voor eigen rekening nemen als samenwonenden.
Rekensommetje
Een eenvoudig rekensommetje maakt duidelijk hoe de overheid de 70-procentsnorm van de bijstand stapsgewijs stiekem verlaagt.
* De toeslag op de bijstand bedraagt 20%, dat is 228,50 euro. De huurtoeslag is gekoppeld aan de hoogte van het inkomen enerzijds en de hoogte van de huur anderzijds. De minimale voor eigen rekening blijvende huur alvorens voor een huurtoeslag in aanmerking te komen is 178,54 euro voor zowel samenwonenden als voor alleenstaanden. Er wordt dus geen rekening gehouden met het lagere bijstandsniveau voor alleenstaanden.
Samenwonenden worden geacht minstens 15,23 procent van hun uitkering aan huur te besteden, maar alleenstaanden 22,3 procent. Bij een consequente toepassing van de toeslagsystematiek zou de voor alleenstaanden minimaal voor eigen rekening blijvende huur 15,23 x 799,72 is 124,97 euro moeten bedragen. Te lage huurtoeslag: 53,58 euro.