Wat is geluk?
"Vergelijk het met tangodansen. Is het bewegen vanuit je eigen persoonlijkheid, gewoon zoals je bent? Het verbonden zijn met een ander? Is het passie? Plezier en ‘flow’? Je goed voelen in je lichaam, ongeacht de vraag of je buurvrouw of buurman stukken beter danst? Vaardigheden aanleren en gebruiken? Doorzetten, ook die keer dat je er eigenlijk geen zin in hebt, in afwachting van nieuw enthousiasme? Kortom, geluk is niet één ding, maar een combinatie van vele facetten die ook nog eens per persoon een andere waarde hebben. Zo veel mensen als de wereld telt, zo veel definities zou je kunnen optekenen van geluk. Wellicht is het niet zozeer interessant een algemeen geldende definitie te vinden voor geluk, als wel om je eigen persoonlijke definitie vast te stellen en je af te vragen of je daar ook naar leeft voor zover je mogelijkheden reiken. Maar, als je het toch leuk vindt als ik een poging doe richting algemene definitie: geluk is een staat waarin een mens door de bank genomen (dus niet zeven dagen per week en 24 uur per dag, want dips en moeilijke tijden hebben we allemaal) ervaart dat het leven haar of hem ‘zin’ geeft. Zowel uit te leggen als een gevoel van zingeving en betekenis, als momenten van ‘zin’, van vreugde.
| "We hebben allemaal minstens één groot ding in het leven dat er anders uitziet dan we hadden gewenst" |
Die factoren van ‘zingeving’ en ‘vreugde’ hangen onderling samen én zijn voor de meeste deelnemers aan door mij gehouden enquetes en interviews duidelijk sleutelwoorden. Degenen die zichzelf als gelukkig ervaren, putten vervulling uit persoonlijke groei en zelfacceptatie, en voelen zich vandaaruit verbonden aan de rest van de wereld: van geliefden tot mensen in de derde wereld. En ze kunnen genieten, mogen dat ook van zichzelf."
Is geluk meetbaar?
"We kunnen allemaal vermoedelijk wel een cijfer aan ons geluk toekennen. Dat geeft in ieder geval een kans om je wat bewuster te worden van de vraag of je voldoende vervulling ervaart – en vervolgens kun je besluiten bepaalde keuzes te maken, of door te gaan op de ingeslagen weg. Maar metingen en cijfers hebben beperkingen, ondanks de waarde van de ‘zelfanalyse’. Als ik zeg dat een hek donkergroen is, kun jij het ermee eens zijn, maar intussen datzelfde hek als donkerrood zien. Zo uniek als wij mensen zijn, zo uniek is onze beleving. Wie haar of zijn geluk gaat beoordelen vanuit een of ander ‘algemeen’ gelukscijfer, doet bovendien mee aan een ongezond teken des tijds. Namelijk het creëren van een prestatieslag. Daar word je niet gelukkig van. Onder het motto ‘als ik de buurvrouw/buurman/de winnaar van Idols/getrouwd/rijk/knap was geweest, was ik vast gelukkiger’ krijg je alleen maar de zenuwen. Het gaat om jouw eigen persoon, en alles begint bij jezelf."
Waarom is het gevoel van geluk bij iedereen anders?
"Omdat elk mens anders is, en dat is eigenlijk iets prachtigs. Maar, meer concreet: er zijn medische verklaringen, die o.a. te maken hebben met de fysieke overdracht van stofjes in de hersenen. Er zijn psychologische verklaringen, die vaak veel te maken hebben met onze jeugd. En dan hebben we nog de vruchtbare discussies rondom genen. Maar naar mijn mening is het onze persoonlijke weg die ons geluksgevoel kleurt. Dat betekent dat je je eigen geluksgevoel kunt ontwikkelen op manieren die je wellicht nooit voor mogelijk had gehouden, maar óók dat je zelf je geluksfactoren definieert en er belang aan geeft. We hebben dus ook waar het om geluk gaat, een persoonlijke en voor anderen moeilijk definieerbare x-factor. Daarom zijn we zo vaak vergeefs bezig om voor anderen in te vullen wat hen gelukkig maakt, bijvoorbeeld door klakkeloos te geven wat we zelf het liefst krijgen. Dat kan niet. Willen we iemand gelukkiger maken, dan kunnen we beter die ander vragen waarmee."
Welke factor is in jouw ogen het belangrijkste om te bepalen of iemand zich gelukkig voelt?
"Laat ik de enquête die ik onlangs via mijn website onder vrouwen hield, als voorbeeld nemen. Ik denk dat mannen zich hier globaal ook in zullen herkennen. De meeste mensen die zichzelf daarin als ‘gelukkig’ of ‘bovenmatig gelukkig’ kwalificeerden, noemen in hun toelichting aspecten die samenhingen met het criterium ‘zin’: zingeving en plezier. Ten eerste zien deze mensen zichzelf niet als slachtoffer, wat soms een bewonderenswaardige keuze is gezien hun achtergrond of situatie. Ze ontplooien zich. Ze leren met hart en ziel levenslessen omtrent bijvoorbeeld zelfkennis, zelfacceptatie, hun ware wensen en drijfveren, idealen.
| "Gelukkige mensen gunnen zichzelf niet alleen zelfacceptatie en zelfontplooiing, maar ook kansen om simpelweg te genieten" |
Daarbij hoort vaak ook het opruimen van blokkades uit de jeugd, en het constructief omgaan met de moeilijke factoren die mensen nu eenmaal meekrijgen. |
|
 |
| Astrid Maria Boshuisen:"Gelukkige mensen gunnen zichzelf niet alleen zelfacceptatie en zelfontplooiing, maar ook kansen om simpelweg te genieten." |
|
Op de tweede plaats bij het benoemen van geluksfactoren komt het je verbonden voelen met anderen: gezin, kinderen, familie en vrienden.
Maar het kan ook iets zijn als een zelf opgerichte zelfhulpgroep, of een nog minder persoonsgebonden gevoel van verbondenheid via spiritualiteit. Daarnaast ervaren gelukkige mensen een of meer passies, ofwel iets of iemand waarin ze kunnen opgaan. Een hond, een geliefde, (vrijwilligers)werk, dansen, noem het maar op. Gelukkige mensen gunnen zichzelf niet alleen zelfacceptatie en zelfontplooiing, maar ook kansen om simpelweg te genieten."
Maakt geld gelukkig?
"De resultaten van mijn enquête kwamen in grote lijnen overeen met de overwegende visie op dat thema. Namelijk dat geldzorgen het geluk in de weg kunnen staan, maar dat de mens die haar of zijn financiële behoeftes redelijk kan vervullen een soort ‘financiële ondergrens’ voor geluk passeert en dus wat geld betreft geen grote hindernissen heeft. Maar ook hier geldt weer: alles is persoonlijk, zo ook de definitie van de hoeveelheid geld die we nodig hebben. Overigens noemde in mijn enquête niemand geld als bepalende factor voor het ervaren van geluk. Wel had het geluksgevoel van sommige invullers te lijden onder acute geldzorgen. Ofwel, de aanpassingsperiode bij veranderingen is het moeilijkst. Daarna tonen veel mensen een behoorlijk vermogen te roeien met de riemen die ze hebben."
Welke rol speelt het wel of niet hebben van een relatie in de mate waarin iemand zich gelukkig voelt?
"Beter goed ‘singleschap’ dan een slechte relatie. Maar door de bank genomen geldt ook: liever wel een relatie dan géén relatie. Dat zijn de vuistregels. En vervolgens is voor elk individu het plaatje anders.
| "Het ouderwetse advies om je zegeningen te tellen helpt. Waar je je aandacht op richt, dat groeit" |
Aan de basis van elk geluksgevoel liggen factoren als persoonlijke zingeving, de persoonlijke waardering van de eigen situatie, en ook het vermogen en de wil om iets positiefs te maken uit het leven. Ook als de omstandigheden anders zijn dan gewenst. We hebben allemaal minstens één groot ding in het leven dat er anders uitzag dan we hadden gewenst. Er zijn mensen die bewust geen relatie hebben, maar ook mensen die dat anders hadden willen zien. De MVlife-leden die meededen aan de enquête gaven over het algemeen aan tevreden of ronduit gelukkig te zijn, en bleken zichzelf als des te gelukkiger te ervaren naarmate ze ouder en navenant wijzer werden. Hun toelichting hierop gaf vaak weer dat ze hun leven in eigen hand hadden genomen en invulden, en niet gingen zitten hunkeren naar een partner. Ze concentreren zich op de ‘wellen’ in plaats van op de ‘nieten’. En dat werkt altijd."
Waarom voelen sommige mensen zich eerder gelukkig dan anderen?
"Er zijn fysieke aspecten, bijvoorbeeld het ‘gedrag’ van je hersenen. Maar we voelen ons ook gelukkiger vanwege het benutten van kansen. Gelukkig zijn hangt niet alleen samen met omstandigheden, maar vooral met het aankweken van vaardigheden. Het ouderwetse advies om je zegeningen te tellen, bijvoorbeeld, helpt. Waar je je aandacht op richt, dat groeit. Het klinkt wellicht gek, maar het besluit nemen om dagelijks concreet te streven naar geluk, is heel werkzaam. Bijvoorbeeld door dagelijks iets te doen waar je plezier in hebt, je bezig te houden met iets waar je inspiratie uit put, dagelijks wat tijd te nemen voor verbinding, ontspanning, zelfzorg. Alleen zijn we vaak eerst ‘nog even’ ergens anders mee bezig. Kijk eens op een willekeurige dag terug en zie hoe veel (of weinig) ruimte er was voor zingeving en plezier. Onze concrete inspanning voor geluk in het nú scoort verrassend genoeg vaak zeer magertjes. De positieve kant daarvan is dat op dat vlak heel wat te winnen valt door daar stap voor stap verandering in te brengen, meer te kiezen voor je vervulling."
| "Ik sla mezelf niet om de oren met de verplichting om gelukkig te zijn" |
En ten slotte: ben je zelf gelukkig?
"Ja, dank je voor de belangstelling. Ik houd me bezig met zinvolle dingen en ben in de gelukkige omstandigheid dat ik die kan delen. En al was ik van jongs-af-aan geen echte levensgenieter en kom ik uit een familie die het leven nog weleens wat zwaar inzag, ik leer steeds beter om ook te genieten en plezier te hebben. Ook ben ik zo gezegend dat ik me dagelijks met ‘geluksmaterie’ bezighoud via het schrijven van boeken en artikelen en het interviewen en enquêteren. Dat heeft onder het motto ‘datgene waar je je aandacht op richt, groeit’ een heel positieve weerslag op mijn eigen leven. En vanuit een overwegend geluksgevoel, maak ik ook ruimte voor mindere momenten. Ik sla mezelf niet om de oren met de verplichting om gelukkig te zijn. Flexibiliteit is een wezenlijke ‘geluksvaardigheid’."
Gelukkig of niet?
Ga naar het forum om met de andere MVlife'ers te discussiëren over geluk.
|
|
